Alle bydraes deur barendjl

Die persoonlike aard van familiegeskiedenis

Ek vind familiegeskiedenis interessant om drie redes:

  1. In die eerste plek is familiegeskiedenis ’n versameling stories – van mense, plekke, en tye anders as die tyd waarin ons tans leef.
  2. Dit is ’n goeie ding om die name te herroep van mense wat dekades, en soms eeue al oorlede is, asof mens oor die tyd wil strek, hulle aan die skouer wil tik en wil sê: Dekades of eeue van nou af sal julle name steeds van tyd tot tyd genoem word – julle sal nie vergeet word nie.
  3. Dit is interessant om die bronne van my genetiese samestelling, my biologiese self, na te speur – nie om te kan sê “wie ek is” nie, net om te kan sê: O, so dis hoe die lyn loop.

* * *

Familiegeskiedenis is persoonlik op wyses wat jy dalk nooit kon raai nie. ’n Deeltjie van die persoon wat jy sou word, was teenwoordig in al daai geslagte oor die eeue heen. Het een persoon nie met ’n sekere ander persoon afgehaak nie, het jy nooit bestaan nie. Selfde storie as een persoon nie ontydig gesterf en ’n weduwee of wewenaar agtergelaat het wat toe met ’n ander persoon getrou het nie.

Voorbeeld: Anna Margaretha Roos se eggenoot is vermoor saam met Piet Retief in 1838. Haar pa, haar broer en haar broer se twee kinders (of twee van sy kinders) is vermoor by Bloukrans kort daarna. Nou, as kind het ek geleer van Bloedrivier en Piet Retief en Bloukrans. Wat ek nooit besef het nie, was dat ’n deel van wat my genetiese samestelling sou word, teenwoordig was by van daai plekke. Het Anna Roos byvoorbeeld ook gesterf saam met haar pa en haar broer by Bloukrans, sou ’n deel van wat later my genetiese legkaart sou word, verlore gewees het, en sou ek derhalwe nie bestaan het nie. (Enkele jare later het sy weer getrou, dié keer met my oor-oor-oupagrootjie)

Vir die unieke samestelling selle wat ek sou word om gebore te word in Pretoria in Junie 1971, was dit van kardinale belang dat ’n lang lys van mense nie moes sterf vroeër as wat hulle wel uiteindelik gesterf het nie, en dat hulle moes trou en kinders moes verwek met presies die regte mense.

Belangrik om te noem: Indien hulle nie met daai mense getrou en kinders verwek het nie, sou hulle heel waarskynlik met ander mense ander kinders verwek het, wat sou gelei het tot die geboorte van ander unieke samestellings selle in 1971, of 1972, of 1973 … maar dit sou nie gelei het tot my eie geboorte, en my gevolglike bestaan die afgelope 45 jaar nie.

Vir my wese om te kon word, was dit dus belangrik dat mense wat draers was van spesifieke genetiese deeltjies, die dood op spesifieke tye en plekke moes vryspring – onder ander stelle omstandighede, die slagvelde van Natal in die 1830’s en dié van die Boererepublieke met die draai van die eeu.

(BRAND SMIT)

______________________